Debaty sejmoweIV Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie planów utworzenia wielonarodowego Korpusu ˝Północ-Wschód NATO˝ z udziałem polskiej 12 Dywizji Zmechanizowanej oraz jednostek duńskich i niemieckich

   Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów - pismo nr SJB 4401-228/98 z 4 czerwca br., na interpelację pana posła Janusza Dobrosza w sprawie planów utworzenia Wielonarodowego Korpusu ˝Północ-Wschód NATO˝, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Pragnę przede wszystkim przywołać uwagę do faktu, że kwestie możliwości pobytu obcych wojsk na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przesądziła Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Zgodnie z jej art. 117 regulacje związane z zasadami tego pobytu pozostawione zostały do określenia umowom międzynarodowym lub ustawom. W tym aspekcie podejmowane przez Rzeczpospolitą Polską wszelkie inicjatywy w tym zakresie znajdują oparcie prawne, stanowiąc przy tym jeden z elementów integracji ze strukturami euro-atlantyckimi.    Przechodząc do sprawy związanej z usytuowaniem na terenie Szczecina Korpusu Wielonarodowego, pozwalam sobie poinformować, że nastąpiło to w wyniku podpisanego w dniu 28 października 1997 r. w Greifswaldzie porozumienia o współpracy wojskowej pomiędzy 12 Polską Dywizją Zmechanizowaną, Duńską Dywizją i 14 Niemiecką Zmechanizowaną Dywizją Piechoty. Rozważając potrzebę współdziałania między członkami Sojuszu Północnoatlantyckiego oraz jego nowymi partnerami zaproponowano do 1999 r. ustanowienie stałej kwatery Korpusu w Szczecinie.    W ramach postanowień zawartych w narodowych konstytucjach oraz będąc w zgodzie z postanowieniami Karty Narodów Zjednoczonych Korpus będzie realizował przede wszystkim zadania dotyczące wspólnej obrony, a także przedsięwzięcia w zakresie wspierania operacji pokojowych oraz misji humanitarnych i poszukiwawczych, a także pomocy w klęskach żywiołowych.    Przechodząc do zawartych w interpelacji pytań, odpowiadam na nie według kolejności ich zadania.    Ad 1. Inicjatywa utworzenia Korpusu Wielonarodowego Północ-Wschód nie wypłynęła z NATO, lecz była suwerenną inicjatywą rządów Polski, Danii i Niemiec.    W dniach 6-8 maja 1997 r. w mieście Skagen (Dania), podczas spotkania trójstronnego ministrów obrony: Polski, Danii i Niemiec, wypracowano wstępną inicjatywę dotyczącą celowości podjęcia prac nad utworzeniem wspólnego Korpusu. Inicjatywa została potwierdzona podczas kolejnego spotkania trójstronnego ministrów obrony w mieście Omulew (Polska) w dniach 29-31 sierpnia 1997 r.    Na tej podstawie została opracowana decyzja nr 160/MON ministra obrony narodowej z dnia 10 września 1997 r. w sprawie powołania Grupy Roboczej Korpusu Wielonarodowego (polskiej części grupy). Zadaniem Trójnarodowej Grupy Roboczej, składającej się z przedstawicieli sił zbrojnych Polski, Danii i Niemiec, jest opracowanie dla ministrów obrony propozycji dotyczących ustanowienia Korpusu Wielonarodowego.    Ad 2. Ministrowie obrony: Polski, Danii i Niemiec na przełomie marca i kwietnia br. podpisali korespondencyjnie list intencyjny (Letter of Intent/LOI) oraz memorandum (Memorandum of Understanding/MOU).    Wymienione dokumenty stanowią kolejną deklarację woli tworzenia Korpusu. Jednocześnie MOU dało stronom duńskiej, niemieckiej i polskiej podstawy prawne do rozpoczęcia wspólnego finansowania remontu obiektów koszarowych w Szczecinie - w przyszłej siedzibie dowództwa i sztabu Korpusu Wielonarodowego.    Każda ze stron może się wycofać z postanowień memorandum z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. W podpisaniu tych dokumentów nie uczestniczyli przedstawiciele władz politycznych ani wojskowych NATO. Sojusz został oficjalnie tylko poinformowany o inicjatywie powołania tego Korpusu.    Zainteresowane strony uzgodniły, iż dokumenty stanowiące podstawę prawną utworzenia i funkcjonowania Korpusu Wielonarodowego, tzn. Konwencja Korpusu (porozumienie rządowe podlegające ratyfikacji przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej) oraz porozumienie w sprawie Korpusu (porozumienie resortowe) mają być przygotowane do podpisania przez ministrów obrony Polski, Danii i Niemiec w dniu 5 września 1998 r. w trakcie kolejnego spotkania w Szczecinie.    Ad 3. Planuje się, iż Korpus Wielonarodowy otrzymywał będzie zadania związane z kolektywną obroną zgodnie z art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego, w tym w zakresie planowania obrony terytoriów Polski, Danii i Niemiec. Dowództwo i Sztab Korpusu mogą uczestniczyć w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych, w tym we wsparciu operacji pokojowych i humanitarnych oraz niesienia pomocy podczas klęsk żywiołowych.    Ponadto, każdorazowo za zgodą trzech uczestniczących w nim państw, Korpus Wielonarodowy może wykonywać zadania na korzyść innych organizacji międzynarodowych. Jednocześnie strony pozostawiły sobie możliwość użycia swoich jednostek ze składu Korpusu do realizacji zadań narodowych.    Ad 4. Nadzór nad działaniami dowództwa Korpusu Wielonarodowego Północ-Wschód oraz jego funkcjonowaniem sprawował będzie Komitet Korpusu, w skład którego wchodzić będą przedstawiciele sił zbrojnych Polski, Danii i Niemiec.    Stanowisko dowódcy Korpusu Wielonarodowego ma charakter rotacyjny. Rotacja dowódcy Korpusu oraz jego dwóch zastępców planowana jest co trzy lata. Generał Wojska Polskiego obejmie dowodzenie Korpusem w 2001 r.    Dyrektywy do działania Korpusu, opracowywane przez Komitet Korpusu, dotyczyć będą zagadnień w zakresie: planowania i wykonania zadań, szkolenia wojsk, zabezpieczenia logistycznego, budżetowania i finansowania oraz innych obszarów wspólnego zainteresowania trzech stron. Dyrektywy te podlegać będą akceptacji przez upełnomocnionych przedstawicieli Polski, Danii i Niemiec.    Korpus Wielonarodowy będzie mógł być także wykorzystany do wykonywania zadań w strukturach NATO, dlatego też zakłada się jego funkcjonowanie w systemie szkolenia dowództwa BALTAP z siedzibą w Karup (Dania).    Kompetencje rządu Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zwierzchnictwa nad elementami narodowymi (personel, materiały, wyposażenie i infrastruktura) w żaden sposób nie zostaną ograniczone lub uszczuplone. Ponadto udział przedstawicieli Wojska Polskiego w Komitecie Korpusu (kolektywnym organie nadzorującym działanie Korpusu) oraz przyjęta za podstawę procesu decyzyjnego zasada trójnarodowego konsensusu powodują, iż dla rządu Rzeczypospolitej Polskiej zarezerwowane zostaną równoprawne z duńskimi i niemieckimi kompetencje.    Ad 5. Zgodnie z przyjętymi ustaleniami, na przygotowanie niezbędnej infrastruktury przeznaczonej na siedzibę dowództwa Korpusu, strony wyasygnują w latach 1998-2000 kwotę 25 mln DM (tj. około 48,8 mln zł), z czego udział strony polskiej wyniesie około 16 mln zł. W roku bieżącym na realizację powyższego przedsięwzięcia, zgodnie z ustaleniami trójstronnymi, Polska przeznaczyła kwotę 5 mln zł, która została ujęta w budżecie resortu obrony narodowej na 1998 r.    Natomiast wydatki związane z funkcjonowaniem dowództwa korpusu po jego utworzeniu finansowane będą z trójnarodowego budżetu powstałego ze składek wnoszonych przez członków Korpusu. Wysokość składki na poszczególne lata wynosić będzie 1/3 ustalonego na dany rok budżetu. Zatwierdzać ją będą ministrowie obrony poszczególnych państw. Ustalono, iż na 1999 r. budżet Korpusu osiągnie wartość około 5,1 mln zł, a zatem obciążenie budżetu państwa polskiego z tytułu składki wyniesie ok. 1,7 mln zł (w cenach z br.). Należy zakładać, iż wysokość składki w latach następnych kształtowała się będzie na porównywalnym poziomie.    Ad 6. Ustosunkowując się do podniesionego problemu konstytucyjności porozumień, o których mowa w interpelacji, pozwalam sobie ponownie powołać się na treść art. 177 ustawy zasadniczej, dopuszczającego możliwość pobytu obcych wojsk na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych przez ratyfikowane umowy międzynarodowe lub ustawy.    Pragnę przy tym podkreślić szczególną moc ratyfikowanej umowy międzynarodowej w systemie źródeł prawa mającej - zgodnie z art. 91 ust. 2 i 3 konstytucji - pierwszeństwo przed prawem krajowym.    Ad 7. Językiem służbowym na szczeblu dowództwa i sztabu Korpusu Wielonarodowego będzie język angielski. Natomiast dowodzenie w jednostkach wydzielonych do składu Korpusu przez siły zbrojne poszczególnych państw realizowane będzie w językach narodowych.    Dowództwo i Sztab Korpusu będą rozmieszczone w Szczecinie przy zachowaniu następującej obsady etatowej:    - Polska - 39 osób (21 wojskowych i 18 pracowników wojska);    - Dania - 31 osób;    - Niemcy - 42 osoby.    Status personelu duńskiego i niemieckiego pracującego w dowództwie zostanie uregulowany w Konwencji Korpusu, która podlegała będzie ratyfikacji przez parlamenty państw-stron oraz w Porozumieniu w Sprawie Korpusu podpisanym przez uprawnionych przedstawicieli rządów. Konwencja Korpusu zostanie przedstawiona i zaewidencjonowana w Sekretariacie Organizacji Narodów Zjednoczonych.    Procedury sztabowe, zasady zachowania tajemnicy, bezpieczeństwa oraz standardy dowodzenia i kierowania w Korpusie Wielonarodowym zgodne będą ze standardami obowiązującymi w NATO. Pragnę jednocześnie zaznaczyć, iż nie przewiduje się stacjonowania na terenie Polski obcych jednostek wojskowych, gdyż będą one stacjonować w swoich krajach - pozostając jedynie w strukturach Korpusu i będąc w jego gestii. Należy dodać, że podobne rozwiązania są standardem w funkcjonowaniu Sojuszu Północnoatlantyckiego, czego przykładami są chociażby Korpus Holendersko-Niemiecki czy Francusko-Niemiecki.    Pozwolę sobie na koniec poinformować, iż powyższe wyjaśnienia udzielane są na podstawie przyjętych dotychczas kierunków działań w zakresie tworzenia Korpusu. Jego ostateczny kształt oraz zasady funkcjonowania zostaną określone dopiero w dokumentach przyjętych przez parlamenty i rządy Danii, Niemiec i Polski.    Minister    Janusz Onyszkiewicz    Warszawa, dnia 23 czerwca 1998 r.